Brunswijk kan alleen nog hopen op een wonder
Van onze speciale verslaggever Rob Ruggenberg
CAYENNE — Zoals de zaken er nu in Suriname voorstaan, moet er een wonder gebeuren wil Ronnie Brunswijk zijn guerrilla-oorlog tegen legerleider Desi Bouterse winnen. De acties van het Jungle Commando mogen dan schrik en verdeeldheid zaaien onder de Bouterse-getrouwen, ze kunnen het Surinaamse regime onmogelijk op de knieën dwingen. Daar mist Brunswijk ten enen male de militaire mogelijkheden toe.
Als de jonge opstandelingenleider al enige hoop op een oplossing heeft, dan moet die zijn gevestigd op een mogelijke toegevende houding van Paramaribo. Op onderhandelingen dus.
Met het Surinaamse referendum over de vandaag te publiceren ontwerp-grondwet in het vooruitzicht (voor 1 oktober heeft Bouterse beloofd), voelt Paramaribo er wat voor als de bewoners van het binnenland aan die volksraadpleging willen deelnemen. Want als alleen de inwoners van Paramaribo en de door Bouterse beheerste West-Surinaamse kuststrook meedoen, en de binnenlandbewoners het referendum zouden boycotten (daar ziet het nu naar uit), maakt Bouterse zich met zijn referendum zowel in Suriname als in het buitenland ongeloofwaardig.
Maar om het binnenland mee te krijgen heeft Bouterse Brunswijk nodig. In het binnenland is Ronnies woord nog altijd wet, hoe graag de propagandamachine in Paramaribo ook anders beweert. Het binnenland steunt het Jungle Commando en haat Bouterse en diens leger. Dat kan elke bezoeker vaststellen.
Militair
Maar militair gezien stelt het Jungle Commando weinig voor. De situatie bij Brunswijks mensen — het gaat in totaal om naar schatting hooguit 600 guerrillero’s — is er een van veel bravoure, maar van weinig ervaring en nog minder gevechtskracht. Het gebrek aan ervaring uit zich onder meer in een slechte coördinatie van de acties. Guerrilla-groepen trekken de jungle in zonder duidelijke opdrachten. Als gevolg daarvan weet Brunswijk vaak niet wat zijn mensen eigenlijk uitvoeren.
De saamhorigheid en de gevechtskracht van het Jungle Commando worden verder ondergraven door interne tegenstellingen. Zo is het opmerkelijk dat mensen als Michel van Rey, die zich Brunswijks “militaire adviseur” laat noemen, en Eddy Jozefzoon, die zich nog altijd Brunswijks “woordvoerder” acht, bij veel leden van het Jungle Commando niet erg geliefd zijn, om het zacht uit te drukken.
“Als Ronnie het goed vond zou ik ze allebei graag neerknallen”, zei vorige week een commandant van het Jungle Commando. En zulke geluiden zijn niet zeldzaam. Het verwijt dat de guerrillero’s Van Rey en Jozefzoon maken is dat deze twee wel veel beloven (wapens, uniformen), maar daarvan onvoldoende waarmaken — en bovendien veel geld uitgeven aan vliegreizen en hotels. “Het is toch te gek als je Jozefzoon hier aan de bar peperdure sigaren ziet roken, terwijl wij in het bos niet eens te eten hebben”, aldus een boze commando die eens een kijkje nam in het prijzige hotel Star in St. Laurent in Frans-Guyana, waar de twee verbleven.
Ultra-rechts
Bovendien zijn politiek bewusten in het Jungle Commando weinig gelukkig met de richting waarin Jozefzoon en de ex-president Chin A Sen thans steun aan het zoeken zijn. Tien dagen geleden verscheen Jozefzoon in St. Laurent met een als “journalist” vermomde Amerikaan. Maar de commando’s kwamen er al snel achter dat de man Jack Wheeler was, een afgevaardigde van de uiterst rechtse Amerikaanse anti-communistische organisatie US Global Strategy Council. Jozefzoon nam Wheeler snel mee de Marowijne-rivier op, richting front.
De boosheid van de junglecommando’s richt zich niet alleen tegen Jozefzoon, Chin A Sen en Van Rey. Ook anderen die niet daadwerkelijk aan de gevechten deelnemen, maar wel regelmatig van zich doen horen (al is het maar door hun onderlinge ruzies) zijn bij het Jungle Commando de gebeten hond. Vaak vallen in dit verband de namen van de in Nederland wonende André Haakmat (ex-vice-president) en Paul Somohardjo (ex-parlementariër en nu leider van de vrijheidspartij Pendawa Lima).
Huurlingen
Het Jungle Commando is versterkt door zeven huurlingen: vier Britten plus nog twee Vlamingen en een Fransman die vorige week arriveerden. Deze week wordt de aankomst van nog een Brit verwacht. Zowel de Hindoestani onder de commando’s als de huurlingen laten zich bij voortduring minachtend en laatdunkend uit over de vechtlust van de bosnegers. “Het zijn net kinderen die graag met een geweer spelen, maar zodra ze een echte vijand ontmoeten, weten ze niet hoe hard ze moeten lopen”, is zo ongeveer het vriendelijkste wat zij over de bosnegers te berde brengen.
Het is een voorbeeld van de raciale spanningen die binnen de groep van Brunswijk zijn ontstaan. De huurlingen geven openlijk toe dat zij dag en nacht wapens dragen louter uit vrees om door de bosnegers om het leven te worden gebracht. Over Ronnie Brunswijk zelf zijn zij evenmin te spreken. “Het is een goeie jongen, maar hij rijdt de hele dag op zijn nieuwe bromfiets over Stoelmans-eiland. Veel meer hebben wij hem niet zien doen”, zeggen de Britten Karl Finch en John Richards eensgezind.
ROB RUGGENBERG
Surinaamse journalisten vrezen herhaling van decembermoorden
DEN HAAG — Binnen het Surinaamse leger worden voorbereidingen getroffen voor een herhaling van de gebeurtenissen op 8 december 1982, toen vijftien vooraanstaande opposanten van het bewind-Bouterse om het leven werden gebracht. Dat zeggen de Surinaamse journalisten Lucien de Freitas en Irwin Wist, die deze maand om veiligheidsredenen naar Nederland uitweken.
Zij vreesden zelf ook het slachtoffer te worden van een dergelijke operatie. Met hun vlucht naar Nederland hebben zij alle schepen in Suriname achter zich verbrand. “Terugkeer naar Paramaribo zou zelfmoord zijn”, zeggen beiden resoluut.